Toegevoegd aan je winkelmandje

Wij scoren 9,3 uit 10 met 1093 Trustpilot reviews

0Bestellen

Winkelmandje Gratis bezorging

MorEPA en Visolieplein in het nieuws

Artikel-interview over visolie in De Volkskrant

Een vet Wonder

De Volkskrant, Caspar Janssen, 31 december 2005

HARTPATIËNTEN WILLEN NIET MEER ZONDER, HYPERACTIEVE KINDEREN KOMEN TOT RUST. VISOLIE IS, KORTOM, GOED VOOR IEDEREEN. 'HET IS ÉÉN POT NAT.'

Het was de laatste strohalm. Het elf-jarige zoontje van Jacqueline Bargerink heeft PDD-nos (een aan autisme verwante contactstoornis), bronchitis en 'een klein stukje ADHD'. Al jaren slikte hij dagelijks een flinke dosis Ritalin dat vooral bij ADHD wordt voorgeschreven, maar behalve groeistoornissen (een bijwerking) had het middel mondjesmaat effect.

Op internet stuitte Bargerink op het bestaan van visoliecapsules en enthousiaste verhalen over de bijna ontelbare zegeningen ervan. Zij en haar man besloten hun kind visolie te geven en 'vielen van de ene verbazing in de andere'. 'Hij werd rustiger, hij kon zich beter concentreren, hij kon al snel meer dan één opdracht tegelijk aan.'

Bovendien: 'Hij heeft geen bronchitis meer gehad, hij is niet meer continu verkouden, zoals vroeger. En de zware terugvallen die hij vroeger had, zijn nu ook voorbij.'

Ze hebben de dosering Ritalin teruggebracht tot een half pilletje per dag en het enige positieve effect van dat geneesmiddel is blijven bestaan. 'Vroeger maakte hij geen oogcontact, door Ritalin ging hij je wel aankijken. Dat doet hij nu nog steeds.'

Jacqueline Bargerink meldde haar bevindingen bij de plaatselijke Riagg. 'Daar zeiden ze: ''We weten dat visolie werkt, maar we schrijven toch Ritalin voor.'' Ik begrijp dat niet.'

Jacqueline Bargerink is niet de enige die 'het wonder dat visolie heet' heeft ontdekt. Het aantal Nederlanders dat omega-3 vetzuren tot zich neemt door middel van visoliecapsules is inmiddels even groot als divers van pluimage. Er zijn hartpatiënten die de capsules krijgen voorgeschreven door artsen, er zijn mensen die visolie gebruiken als anti-depressivum en andere mensen met vele andere kwalen die zweren bij het product. Maar ook mensen zonder noemenswaardige gezondheidsproblemen geloven in visolie.

Belinda Glökler, pr-agente van een parfumimporteur: 'Ik ben opgewekter, energieker en ik heb geen last meer van de eind-van-de-middag sugar crave. Ik ben flink afgevallen en mijn huid is er veel mooier van geworden. Mijn vitamineman zegt ook: ''Je kunt beter olie gebruiken dan vitaminen.''

'Het gaat hard,' zegt de medewerkster van drogist Margriet in de Amsterdamse Rivierenbuurt. 'Dit jaar is het aantal gebruikers sterk toegenomen, het aantal merken dat schapruimte zoekt trouwens ook.'

'Het is een hype', weet ook Edith Hogenbijl, communicatie-manager van Sunwell, 'specialist in voedingssupplementen' te Almere. Sunwell maakt een van de nu al ruim honderd merken visoliecapsules en zag de omzet het afgelopen jaar met meer dan 40 procent stijgen, tot meer dan 900 duizend potjes. Volgens de cijfers van IMS Health, dat onder meer verkoopstatistieken bijhoudt van zelfzorproducten werden er in Nederland van september 2004 tot september 2005 meer dan 11 miljoen 'visoliepreparaten' verkocht, een stijging van meer dan 60 procent ten opzichte van vorig jaar. Het zijn vooral de huismerken, van Aldi tot AH, van Kruidvat tot Hema, die zo snel zijn gegroeid.

visolie capsulesEn dan loopt Nederland nog achter. In de Verenigde Staten, België, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en in Aziatische landen is visolie, door de aanwezigheid van de omega-3 vetzuren EPA en DHA, al langer een verkoopsucces. Een belangrijke aanzet daartoe gaven, in 2002, de nieuwe richtlijnen van de American Heart Association betreffende het gebruik van omega-3 vetzuren in relatie tot hart- en vaatziekten. De richtlijn, gebaseerd op onderzoek waaruit blijkt dat een hogere visconsumptie beschermt tegen genoemde ziekten, adviseert gezonde mensen om twee keer per week vette vis te eten. Patiënten met hartproblemen zouden nog meer visvetzuren moeten innemen, bijvoorbeeld in de vorm van capsules.

In Europa kreeg de bekendheid van visolie twee jaar geleden een flinke impuls door het boek Guérir (Genezen) van de Franse psychiater David Servan-Schreiber. Zijn boek is een pleidooi voor natuurlijke geneeswijzen en Servan-Schreiber propageert het gebruik van omega-3 vetzuren, die ook effectief zouden zijn als antidepressivum.

In Nederland explodeerde de (media)aandacht voor visolie pas vorig jaar. Het product zou niet alleen goed zijn tegen hart- en vaatziekten, maar ook tegen Alzheimer, tegen depressies en stemmingswisselingen, het zou het aantal geweldsincidenten bij gevangenen verminderen, het zou, door gebruik tijdens de zwangerschap het IQ van kinderen op latere leeftijd verhogen, het zou helpen tegen ADHD bij kinderen en het zou zelfs gewrichtspijn bij honden verminderen.

Ook in het nieuws: cardiologen en hartpatiënten drongen er bij minister Hoogervorst van Volksgezondheid, vooralsnog vergeefs, op aan het als medicijn geregistreerde omega-3 product Omacor op de vergoedingenlijst van verzekeraars te zetten, in navolging van andere Europese landen.

Op internet zijn de lijsten van kwalen waartegen de omega-3 vetzuren helpen nog vele malen langer. Tussen berichten over de gezonde bloedvaten en het sterke hart van visetende eskimo's door, valt te leren dat visolie verder helpt tegen astma, autisme, bipolaire stoornis, concentratieproblemen, de ziekte van Crohn, diabetes, dyslexie, hoge bloeddruk, postnatale depressie, psoriasis, reumatische artritis, schizofrenie en tandvleesproblemen. Voor de vacht van honden, katten en paarden is visolie trouwens ook een uitkomst.

Peter Smeets, die samen met zijn vrouw Sofie Graas in Nederland het Belgische product MorEPA verkoopt, voornamelijk via internet, kent borderliners die rustiger werden van hun visolieproduct, ADHD'ers die zich opeens beter konden concentreren en mensen die het middel met succes gebruikten tegen burnout-verschijnselen. Een veelgehoorde opmerking van klanten, aldus Smeets: 'Het is alsof de mist in mijn hoofd is opgetrokken.'

Zelf ontdekte Smeets, toen nog webdesigner van beroep, de visolie-capsules een paar jaar geleden. 'Ik was altijd al geïnteresseerd in voeding, gezondheid en vitamines. Maar visolie had echt effect. Ik werd scherper, minder vermoeid en ik kon me beter concentreren.

'Een bevriende kinder- en jeugdpsychiater kwam net rond die tijd terug van een congres in België en was helemaal vol van het effect van visolie op kinderen met gedragsproblemen. Maar het probleem was: wat mijn vrouw en ik in de drogist zagen liggen, was niet veel zaaks. Veel potjes met lage doseringen en cryptische omschrij-vingen. Toen dachten we: we gaan gewoon zelf goede visolie verkopen.'

Dat valt niet altijd mee. De visolie van het bedrijf van Smeets en Graas, Visolieplein, behoort tot de duurste van Nederland. Smeets: 'Er is een groot verschil tussen goede en slechte visolieproducten en de consument kan er doorgaans geen wijs uit worden. Alle supermarkten en drogisterijketens hebben nu huismerken. Bij de Aldi koop je al een potje visolie voor 2,50. Dan weet je: dat kan nooit veel voorstellen.'

Ter vergelijking: de visolie van MorEPA kost, afhankelijk van het aantal milligram EPA en DHA (het percentage omega-3 vetzuren per capsule) en het aantal capsules tussen de twintig en de zestig euro. Maar dan heb je ook wat. 'Een hoge concentratie per capsule en superieure zuiverheid', aldus Smeets die beweert dat de visjes van MorEPA, 'sardines, haring en ansjovis', worden gevangen in het 'schone' zuidelijke deel van de Stille Oceaan, voor de kusten van Peru en Chili. Dat in tegenstelling tot de visolie van de huismerken, die in volume een marktaandeel hebben van ongeveer 60 procent. Smeets: 'Ik vrees dat het grootste deel uit de Noordzee komt. 75 Procent van die producten wordt ook in dezelfde fabriek gemaakt.' Kortom: 'Het is een pot nat.'

'Het is een diarree', beaamt Ewout Overeem, woordvoerder van farma-ceutisch bedrijf Pharma Nord, dat het merk Bio-Marine op de markt brengt. 'De huismerken zijn erg goedkoop. En omdat de mensen niet weten waar ze op moeten letten, worden ze goed verkocht. Wat niet wil zeggen dat het allemaal slecht is.'

Wereldwijd zag Pharma Nord, een van de grote spelers op de markt, de omzet van visoliepreparaten afgelopen jaar flink groeien, maar in Nederland stagneerde de verkoop. 'Het is oorlog bij de drogisterijketens en supermarkten. De ketens bedingen hoge kortingen om naast hun huismerken in de schappen te mogen liggen, maar wij doen daar niet aan mee.'

De vraag blijft: waarom eten mensen niet gewoon vis? De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert een consumptie van 200 milligram visvetzuren per dag, voor mensen vanaf 19 jaar, dat komt ongeveer overeen met één portie vette vis (zalm, makreel, haring) per week. Het Voedingscentrum Nederland adviseert zelfs om twee keer per week vis te eten. De gemiddelde Nederlander komt ongeveer op een kwart daarvan. Een simpele verklaring: veel mensen lusten geen vis. 'Ik krijg mijn zoon er niet aan', zegt Jacqueline Bargerink.

Volgens de producenten van omega-3 producten zijn voor 'therapeutische doeleinden' bovendien veel hogere doses visvetzuren nodig. En, beweren zij, consumptie van te veel verse vis brengt het risico met zich mee van een hoge belasting van zware metalen zoals kwik.

De terughoudendheid van de Nederlandse gezondheidsautoriteiten in het erkennen van de zegeningen van visvetzuren, wekt bij sommigen ergernis op. Peter Smeets: 'Het medische establishment in Nederland is erger dan conservatief. Als iemand niet ergens op 14-hoog in een academisch ziekenhuis zit, telt hij niet mee. Zo verhinder je dus dat het normaal wordt dat iemand naar de dokter gaat om, net als zijn bloeddruk, zijn vetzuurpercentage te meten en vervolgens een juiste dosering af te spreken. Nu rommelen veel mensen op eigen houtje maar wat aan.'

Toch is Smeets' bedrijf hoofdsponsor van een congres in maart in Groningen over integrale psychiatrie. Daar buigen psychiaters uit Nederland zich onder meer over de effecten van omega-3 vetzuren. Een van de sprekers: David Servan Schreiber.

Martijn Katan, hoogleraar Humane Voeding aan het Centrum voor Voedings-wetenschappen van de Universiteit Wageningen, brengt graag enige ontnuchtering. 'Strikt genomen is er, behalve als het gaat om de bescherming tegen hart- en vaatziekten, nog geen enkel keihard bewijs voor de werking van visoliecapsules. En zelfs het effect op het hart is volgens de laatste onderzoeken zwakker dan we vijf jaar geleden dachten. We zijn nu bezig met een groot onderzoek, betaald door de Hartstichting, onder leiding van professor Kromhout, vice-voorzitter van de Gezondheidsraad. De uitkomst laat nog jaren op zich wachten. En uitzoeken of het helpt tegen depressies, Alzheimer en ADHD kost nog meer tijd én geld.'

Wat Katan maar wil zeggen: er mogen vele onderzoeken bestaan die aangeven dat visolie gunstige effecten heeft, dit is pas het beginpunt voor het onderzoek naar het echte bewijs. Los daarvan kun je volgens Katan beter vis eten dan capsules. 'Want vis is meer dan visolie alleen. Het bevat ook vitamine D en jodium, onontbeerlijke stoffen die in de rest van onze voeding niet of nauwelijks voorkomen. Van beide stoffen krijgen veel Nederlanders veel te weinig binnen. Op het gebied van vitamine D is de situatie zelfs zorgelijk. '

Katan heeft nog een hele andere zorg in dit verband. 'De oceanen worden leeggevist. En vis kweken helpt niet, want voor elke kilo gekweekte zalm moet je drie kilo wilde vis vangen om die zalm mee te voeden. Er is al te weinig vis voor iedereen.' Op dit moment wordt onderzocht of visolie, door middel van genetische manipulatie, kan worden gewonnen uit koolzaad. Katan: 'Een Duits-Amerikaanse groep wetenschap-pers is daar heel ver mee. Mocht dat gaan lukken, dan kun je bovendien die zalm voeren met die visolie in plaats van met vis. Ik zou dat een sterk argument vinden voor genetische manipulatie.'

Katan kan, zegt hij, de enthousiaste verhalen van gebruikers en producenten moeilijk zien als afdoende bewijs dat visolie echt werkt, 'al zou ik een wijsneus zijn als ik een moeder die gelooft in het gunstige effect op haar kind, zou tegenspreken'.

En zo is het maar net, vindt Jacqueline Bargerink: 'Ik zie dat het mijn zoon goed doet. Dat is voor mij het allerbelangrijkste.'